Kartelvorming in hoger onderwijs

Markt wordt verdeeld
Zoals ik al eerder aangaf is het onmogelijk een nieuwe, door de overheid bekostigde, hbo te starten. Daardoor hebben de bestaande instellingen een monopoliepositie. Zo verdelen de bestaande hbo’s de markt in de grote steden. De HvA mag in Amsterdam geen Vrijetijdsmanagementopleiding beginnen omdat Inholland die opleiding al in Amsterdam aanbiedt. In ruil daarvoor mocht de HvA in Amsterdam een hbo-rechtenopleiding starten.

Minister bevordert kartelvorming
Het ministerie van onderwijs bevordert deze kartelvorming. Als je een nieuwe opleiding wilt starten moet je bij het ministerie de ‘macro-doelmatigheid’ van de opleiding aantonen. En als dezelfde opleiding al in de buurt wordt aangeboden krijg je geen toestemming. Ook al is de andere opleiding van slechte kwaliteit.

Hbo’s houden systeem in stand
De onderwijsraad, adviseur voor de minister van OC&W en bestaande uit vertegenwoordigers van het onderwijsveld, heeft als doelstelling geformuleerd dat binnen afzienbare termijn 50% van de jongere beroepsbevolking dient te beschikken over een diploma hoger onderwijs. En met eigen woorden voegt ze daar aan toe dat ze de kwaliteit wil blijven bewaken: ‘De basiskwaliteit wordt in de eerste plaats gegarandeerd door het accreditatiestelsel’. In feite is dat hetzelfde als dat het CBR zegt dat meer mensen hun rijbewijs moeten halen. Het verschil met een hbo is dat het CBR niet zelf de rijlessen geeft.

Slager keurt eigen vlees
Het accreditatiestelsel is een systeem waarbij een panel van beoordelaars opleidingen op kwaliteit beoordeelt en dit rapporteert aan de NVAO. Zo’n panel wordt ingekocht door de hogeschool. En die wil graag dat de opleiding wordt goedgekeurd. De NVAO wordt betaald door het ministerie van OC&W…. In feite beoordeelt de minister zijn eigen werk. Heeft het NVAO en deze panels van beoordelaars er belang bij een opleiding een onvoldoende te geven?

Corrumperend accreditatietraject
Geen enkele.
In de eerste plaats zal de NVAO oppassen met het overnemen van een ‘onvoldoende’ die door panels worden gegeven. Immers, de minister wil niet dat het door haar gefinancierde onderwijs als onvoldoende wordt ervaren. Het ministerie zal dan de geldkraan naar de NVAO dichtdraaien.
In de tweede plaats zal een onvoldoende ervoor zorgen dat een opleiding verdwijnt. Aangezien, door de kartelwerking, de opleiding de enige is die voorziet in het aanbod in de buurt, zal de minister er alles aan doen om de opleiding in de lucht te houden.

Slecht vlees
In feite is het accreditatiestelsel een systeem waarbij de minister maar één slagerij wil financieren in de stad. En onder het mom van kwaliteit zelf het vlees maar gaat keuren. Natuurlijk, het vlees is bijna gratis, maar de slagerij verdient het meest door slecht vlees in te kopen het liefst zo onbewerkt mogelijk door te verkopen.

Een andere keuringsdienst
Het zou goed zijn als het ministerie de verantwoordelijkheid van de kwaliteit van het onderwijs niet zelf regiseert. Leg die verantwoordelijkheid bijvoorbeeld bij Economische zaken. Zij heeft wellicht een ‘natuurlijk belang’ de waarde van diploma’s kritisch te bewaken. Door het ‘afnemend werkveld’ een grotere rol te geven in de vaststelling van de kwaliteit van een opleiding en de waarde van het diploma. Inmiddels geven ook VNO-NCW en MKB Nederland aan meer invloed te willen hebben op het hbo: “Dat overleg en die samenwerking zijn nu in de praktijk veel te fragmentarisch en te versnipperd”.

Verspilling van belastinggeld
En doorbreek dan het kartel van de-elkaar-de-hand-boven-het-hoofd-houdende hbo-instellingen. Ze verspillen miljoenen aan ondoorzichtige accreditatietrajecten, miljoenen aan management dat geen belang heeft bij de kwaliteit van het onderwijs en miljoenen aan verspilde tijd van stuurloze docenten die studenten tevreden aan het houden zijn.