Studenttevredenheid-Gestapo demotiveert docenten

Moeilijk vak is niet leuk
Arjan is een goede docent. Hij geeft bij de MER een moeilijk vak: Onderzoeksmethoden en -technieken. De MER-studenten vinden dat vak maar onbelangrijk. En niet leuk. Bovendien moeten ze van Arjan steeds maar weer nadenken bij wat ze zeggen: Of je ‘die uitspraak’ wel mag doen, en dat ‘je moet oppassen met een mening zonder bewijs in je argumentatie’. Dus Arjan vindt het ook lastig om de klas geïnteresseerd te houden. Toch lukt dat aardig.

Lage tevredenheid voor moeilijk vakken
Arjan krijgt altijd een relatief lage beoordelingen van de studenten. Johannes, de manager van Arjan, houdt zich altijd keurig aan de laatste managementinstructies: De studenttevredenheidscores van individuele docenten gelden als input voor het functioneringsgesprek.Daarom start Johannes het functioneringsgesprek met Arjan met: “De studenten zijn niet erg tevreden over je lessen”.

Hoge tevredenheid voor leuke vakken
Dezelfde studenten hebben ook ‘Marketing’ gehad. Van Katrien. Ze vult haar colleges altijd met leuke filmpjes en grappige voorbeelden. Bovendien mogen studenten zelf ook een leuke reclamecampagne verzinnen. De studenttevredenheidscores van Katrien zijn hoger dan die van Arjan.

Docenten moeilijke vakken moeilijk te vervangen
Arjan kan ook Marketing geven. Hij vraagt aan Johannes of hij dat vak mag geven. Om hogere studenttevredenheidscores te kunnen halen. “Maar dan moet Katrien Onderzoeksmethoden en -technieken geven. Ik denk niet dat ze dat kan.”, antwoordt Johannes, “Dus ik zou me maar concentreren op een betere beoordeling van de studenten”.

Arjan denkt aan Johannes: Hij moet oppassen met een mening zonder bewijs in zijn argumentatie. Zo heeft hij er elk geval niet veel zin meer in.

Student vraagt, docent draait

Verslag niet op tijd
Sophie heeft haar stageverslag nog niet af op het moment dat haar stage eindigt. En daarom geeft Mike haar voor de eerste kans een onvoldoende. Hij vertelt Sophie dat zij binnen twee weken haar laatste kans moeten verzilveren om haar verslag in te leveren. Anders moet hij concluderen dat de stage onbeoordeelbaar is. En dat ze dus een onvoldoende krijgt.

Manager trots op ‘klantvriendelijke opleiding’
Sophie beklaagt zich bij Ruth, de manager van Mike, over zijn strengheid. Ruth roept Mike bij zich en zegt dat het ‘niet klantvriendelijk is’ zo strak op de inleverdatum te zitten: Ruth is trots op haar imago als manager van de meest ‘klantvriendelijke’ opleiding’.

Manager valt docent af
Mike vraagt aan Ruth of het wenselijk is dat een student zelf bepaalt wanneer hij of zij iets inlevert. “Zo gaat het toch ook niet in de praktijk?”, vult Mike nog aan; “Alsof een werknemer zelf bepaalt wanneer hij wat inlevert!”. Ruth geeft de student gelijk.

Student vraagt, docent draait
Een jaar later is Mike moe. Studenten mogen vanwege de ‘klantvriendelijkheid’ veel opdrachten inleveren wanneer ze willen. Dus ze leveren de eerste keer in om te kijken hoe de opdracht wordt beoordeeld. De tweede keer leveren ze de opdracht in met een serieuze uitwerking. Op een moment dat het ze zelf uitkomt.

Want ze weten: Ruth’s klant is koning.
En Mike? Mike kijkt na. Op het moment dat de student dat wil.

De Studenttevredenheid-Gestapo neemt macht over

Machtsovername ‘Studenttevredenheidsgestapo’
‘Ouders willen strenge docenten’, zo kopt Trouw naar aanleiding van een onderzoek van Tim Mainhard van de Universiteit Utrecht. De ’studenttevredenheidsgestapo’ heeft de macht overgenomen in het onderwijs. En ouders zien dat dat is doorgeslagen.

Docenten zijn kennelijk de afgelopen jaren beloond om ‘dicht bij de leerlingen’ te staan. En dat is ook wel logisch.

Studentaantallen belangrijker dan kwaliteit
Scholen zijn afhankelijk van studentenaantallen. En ‘aantallen’ zijn makkelijker meetbaar dan ‘kwaliteit van onderwijs’. En omdat ’studententevredenheid’ een makkelijk beïnvloedbare factor is om de studenteninstroom te vergroten zullen managers daar erg op sturen. Bovendien kan studenttevredenheid makkelijk worden gemeten: enquête afnemen na het tentamen en klaar!

Onderwaardering consequente docenten
En daarom worden ’strenge’ docenten systematisch slechter beoordeeld dan docenten die ‘dicht bij de leerlingen staan’. En laten deze laatstgenoemde docenten het ‘duidelijk en consequent zijn’ met liefde over aan hun consequente collega’s. Die nooit manager worden en vroeg of laat gillend het onderwijs verlaten.

Studenttevredenheidsdiscipelen
Een bolwerk van coaches, begeleiders, procesmanagers en andere ’studenttevredenheidsdiscipelen’ achterlatend. En die willen aan het werk blijven, dus de laatste strenge docenten worden langzaam maar zeker monddood gemaakt.

Doekle Terpstra verantwoordelijk voor inflatie diploma’s

Gemiddeld IQ is plotseling gestegen volgens bestuurders
Veel meer hoger opgeleiden. Het begon een paar jaar geleden toen de Onderwijsraad aangaf dat 50% van de nederlanders een hogeronderwijsdiploma zou moeten hebben. Alsof studenten zomaar intelligenter worden. Hbo en universiteitdirecteuren roepen om het hardst dat ze eraan willen bijdragen. Doekle Terpstra, voorzitter van de hbo-raad, doet er hard aan mee.

Niveau opleiding omlaag
Er wordt kennelijk vergeten dat de populatie studenten niet plotseling slimmer is geworden. En dat je ze alleen maar meer ‘hogere diploma’s’ kunt uitreiken als:

A: Het niveau van een opleiding omlaag wordt gebracht
B: Als er meer wordt geïnvesteerd in onderwijs

Tot nu kiezen directeuren van hbo’s en universiteiten voor A. Omdat ze niet meer geld krijgen van de minister. En daarmee willens en wetens inflatie van diploma’s bevorderen. Het zou mooi zijn als de directeuren de opdracht terugleggen bij de minister en zeggen:

Politieke ambities onderwijsbestuurders
“Sorry, maar met minder geld kan ik niet meer studenten op een hoger niveau brengen. Ik ambieer na mijn directeurschap van deze instelling geen politieke functie, dus ik hoef niet voor de bühne uw beleid te verdedigen. Ik zadel mijn organisatie niet op met die onzin. Succes en veel plezier.”

Misschien moet Doekle Terpstra dat ook maar zeggen…..

Kartelvorming in hoger onderwijs

Markt wordt verdeeld
Zoals ik al eerder aangaf is het onmogelijk een nieuwe, door de overheid bekostigde, hbo te starten. Daardoor hebben de bestaande instellingen een monopoliepositie. Zo verdelen de bestaande hbo’s de markt in de grote steden. De HvA mag in Amsterdam geen Vrijetijdsmanagementopleiding beginnen omdat Inholland die opleiding al in Amsterdam aanbiedt. In ruil daarvoor mocht de HvA in Amsterdam een hbo-rechtenopleiding starten.

Minister bevordert kartelvorming
Het ministerie van onderwijs bevordert deze kartelvorming. Als je een nieuwe opleiding wilt starten moet je bij het ministerie de ‘macro-doelmatigheid’ van de opleiding aantonen. En als dezelfde opleiding al in de buurt wordt aangeboden krijg je geen toestemming. Ook al is de andere opleiding van slechte kwaliteit.

Hbo’s houden systeem in stand
De onderwijsraad, adviseur voor de minister van OC&W en bestaande uit vertegenwoordigers van het onderwijsveld, heeft als doelstelling geformuleerd dat binnen afzienbare termijn 50% van de jongere beroepsbevolking dient te beschikken over een diploma hoger onderwijs. En met eigen woorden voegt ze daar aan toe dat ze de kwaliteit wil blijven bewaken: ‘De basiskwaliteit wordt in de eerste plaats gegarandeerd door het accreditatiestelsel’. In feite is dat hetzelfde als dat het CBR zegt dat meer mensen hun rijbewijs moeten halen. Het verschil met een hbo is dat het CBR niet zelf de rijlessen geeft.

Slager keurt eigen vlees
Het accreditatiestelsel is een systeem waarbij een panel van beoordelaars opleidingen op kwaliteit beoordeelt en dit rapporteert aan de NVAO. Zo’n panel wordt ingekocht door de hogeschool. En die wil graag dat de opleiding wordt goedgekeurd. De NVAO wordt betaald door het ministerie van OC&W…. In feite beoordeelt de minister zijn eigen werk. Heeft het NVAO en deze panels van beoordelaars er belang bij een opleiding een onvoldoende te geven?

Corrumperend accreditatietraject
Geen enkele.
In de eerste plaats zal de NVAO oppassen met het overnemen van een ‘onvoldoende’ die door panels worden gegeven. Immers, de minister wil niet dat het door haar gefinancierde onderwijs als onvoldoende wordt ervaren. Het ministerie zal dan de geldkraan naar de NVAO dichtdraaien.
In de tweede plaats zal een onvoldoende ervoor zorgen dat een opleiding verdwijnt. Aangezien, door de kartelwerking, de opleiding de enige is die voorziet in het aanbod in de buurt, zal de minister er alles aan doen om de opleiding in de lucht te houden.

Slecht vlees
In feite is het accreditatiestelsel een systeem waarbij de minister maar één slagerij wil financieren in de stad. En onder het mom van kwaliteit zelf het vlees maar gaat keuren. Natuurlijk, het vlees is bijna gratis, maar de slagerij verdient het meest door slecht vlees in te kopen het liefst zo onbewerkt mogelijk door te verkopen.

Een andere keuringsdienst
Het zou goed zijn als het ministerie de verantwoordelijkheid van de kwaliteit van het onderwijs niet zelf regiseert. Leg die verantwoordelijkheid bijvoorbeeld bij Economische zaken. Zij heeft wellicht een ‘natuurlijk belang’ de waarde van diploma’s kritisch te bewaken. Door het ‘afnemend werkveld’ een grotere rol te geven in de vaststelling van de kwaliteit van een opleiding en de waarde van het diploma. Inmiddels geven ook VNO-NCW en MKB Nederland aan meer invloed te willen hebben op het hbo: “Dat overleg en die samenwerking zijn nu in de praktijk veel te fragmentarisch en te versnipperd”.

Verspilling van belastinggeld
En doorbreek dan het kartel van de-elkaar-de-hand-boven-het-hoofd-houdende hbo-instellingen. Ze verspillen miljoenen aan ondoorzichtige accreditatietrajecten, miljoenen aan management dat geen belang heeft bij de kwaliteit van het onderwijs en miljoenen aan verspilde tijd van stuurloze docenten die studenten tevreden aan het houden zijn.

Projectgelden verlagen onderwijsrendement

Dilemma van het managementteam
De teammanagers Henk, Marieke, Joyce en Bert overleggen met Sanneke, de opleidingsmanager. De rendementscijfers dreigen lager te worden dan die van vorig jaar. Dat komt omdat voor de tentamens van de eerste periode van dit schooljaar minder studenten zijn geslaagd. Sanneke geeft aan dat een deel van het budget dat ze van school krijgt afhankelijk is van dat rendement. “Als we het rendement niet opkrikken, dan hebben we volgend jaar minder geld!”.

Lagere opkomst colleges
Henk, teammanager die verantwoordelijk is voor het vak, geeft aan dat de toets het zelfde niveau had als vorig jaar. Ook heeft hij niets veranderd aan de docenten, de stof en de college’s. “En het lijkt me sterk dat de studenten dit jaar opeens dommer zijn dan vorig jaar. Wat ik wel van collega’s hoorde is dat de college’s minder zijn bezocht. Er was iets met een project waar de studenten ook druk mee waren…”. “Toch vind ik dat jij het moet oplossen, Henk. Linksom of rechtsom”, besluit Sanneke.

Hippe nevenactiviteiten
Joyce heeft als teammanager ‘Diversiteit’ in haar pakket. Ze heeft extra geld gekregen om ‘Diversiteit’ beter in het curriculum te krijgen. Met dat geld heeft ze in de afgelopen periode een project gedraaid waarbij de studenten op bezoek gingen bij mensen die in Vogelaarwijken wonen. De studenten moesten dat bezoek ook voorbereiden, evalueren en presenteren. Het project kreeg veel aandacht in de pers. “Goed gedaan Joyce. Mooie reclame voor de school, we hebben de projectdoelen gehaald. Volgend jaar weer!”, complimenteerde Sanneke haar.

Leg dat maar eens uit
Henk zit te schuiven op zijn stoel: “Mooi is dat, omdat we projectgeld krijgen, komen studenten niet naar de lessen… Hoe leg ik dat uit aan mijn docenten?”. Sanneke valt even stil en zegt dan: “Is het goed als ik daar volgende keer op terugkom?”.

Prestatiebonus voor de lieveling van de baas
In mijn ogen pleit bovenstaande dat projectgelden en de daarbij behorende projectdoelen ALTIJD een geintegreerd onderdeel moeten uitmaken van het onderwijs. Dat betekent dus dat de doelstellingen van de projecten opgenomen moeten zijn in de doelen die studenten moeten halen om hun vak te halen of het tentamen te halen. Als dat niet zo is worden projecten los van het primaire proces staande ‘leuke dingetjes’.

Daar maak je hooguit een paar individuele docenten mee blij. Een mooie prestatiebonus voor de lievelingen van de baas?

Plasterk is tegen functiescheiding: Raad van State kraakt accreditatievoorstel

Plasterk kiest voor functiemenging in plaats van functiescheiding
Frank Hendriks van het Hobéon vat de kritiek van de Raad van State goed samen. Lees hier het stuk van Frank.

Ik noem, kort, de inhoudelijke kritiekpunten van de Raad van State op het voorstel van Plasterk ter herziening van het accreditatiestelsel.

Geen vermindering bureaucratie
Het nieuwe stelsel zou de bureaucratisering van accreditaties verminderen. De Raad van State toont aan dat er geen aanwijzingen zijn dat die bureaucratisering vermindert.

Alle macht bij NVAO
NVAO krijgt meer bevoegdheden. Naast dat ze opleidingen mag accrediteren (t.b.v. bekostiging en erkenning van graden) mag ze ook de rang aangeven van een opleiding t.o.v. andere opleidingen. Hierdoor krijgt de NVAO veel te veel macht. Raad van State ziet die rangorde liever door een andere partij bepaald. Ik heb al eens geopperd dat bij Economische Zaken te leggen en daar nadrukkelijker het werkveld bij te betrekken.

Geen spaan heel
“Uit alles blijkt dat de Raad van State geen spaan heel laat van de vormgeving van nieuwe accreditatiestelsel. OCW heeft zich door deze (onverwachte?) tegenvaller niet uit de wind laten slaan en, zij het met fikse vertraging, toch een op hoofdlijnen gelijkluidend wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer.”, zo schrijft Frank Hendriks.

Overheid, Minister; als de Wijzen je vragen te stoppen met het keuren van je eigen vlees…. Waarom zou je dat niet doen?

Tijdschrijven docenten levert slechts ‘pseudo’ winst

Heel goed dat de onderwijsraad ‘doelmatigheid’ op de agenda zet. Alleen jammer dat ze in die discussie aan de verkeerde kant begint.

Tijdschrijven levert slechts ‘pseudo’ winst
Ze veronderstelt dat efficiencywinst zichtbaar wordt wanneer docenten gaan tijdschrijven.
Het probleem is echter dat elke docent (en elke onderwijsmanager) kwaliteit van onderwijs anders ziet. En dat hij of zij daarom zijn tijd op zijn of haar eigen manier invult. En natuurlijk kan dat soms efficiënter.

Aansturing en financiering niet gekoppeld aan onderwijskwaliteit
Het zou beter zijn als de onderwijsraad zich zou buigen over de vraag wat kwaliteit van onderwijs precies is. En wat dat dan betekent voor de doelen van scholen en universiteiten. En de daarbij behorende aansturing en financiering.

Tegengestelde definities van kwaliteit van onderwijs
Er zijn tegengestelde definities van onderwijskwaliteit. Ik noem er enkele die in onderwijsland worden gehanteerd.
Is onderwijskwaliteit het kunnen garanderen van een eindniveau, behorend bij het diploma wat wordt afgegeven? Is onderwijskwaliteit de ‘toegevoegde waarde’ die een opleider gedurende een bepaalde periode aan een student of scholier toevoegt? Wordt de onderwijskwaliteit gemeten door de tevredenheid van studenten en/of ouders over het onderwijs?

Diplomadrukmachines
Bovenstaande doelen zijn principieel conflicterend. Dat zien we vooral terug in het hbo. Daar zijn sommige opleidingen een soort diplomadrukmachines geworden en wordt er nauwelijks nog waarde aan studenten toegevoegd. Voorbeelden hiervan kunt u lezen op dit weblog.

Gebrek aan onderwijskundige visie
Docenten maken nu hun eigen keuzes t.a.v. deze conflicterende doelen. Omdat scholen en hun managers kennelijk niet in staat zijn deze keuzes voor hen te maken.

Schaalvergroting belemmert doelmatigheid
De schaalvergroting in het onderwijs heeft er voor gezorgd dat een gemeenschappelijk idee over wat kwaliteit van onderwijs verder weg is komen te staan. En dat docenten daardoor met meer conflicterende belangen te maken hebben.

En daarom maakt de docent maar zijn eigen keuzes…

Of, zoals J. de Vries uit Berlicum in Trouw schreef:

Ja, als je als leraar al weinig tijd hebt, dan ga je graag nog even tijdschrijven om de manager inzicht te geven in hoe weinig tijd je hebt. Want ja, het draait om de manager. En ook de prestatiebonus draait niet om de leraar, maar om de manager. Zo kan de manager nog wat beter sturen op kwaliteit. Jammer alleen dat wat de manager kwaliteit noemt, vaak alleen maar inhoudt dat je je tijdschrijfsysteem vult en verder bijdraagt aan de papieren werkelijkheid. Want de rest, het lesgeven en dergelijke, daar interesseert de manager zich niet voor. En daar weet hij/zij ook niets van. Laat me raden: managers en vakbonden vinden dit een goed voorstel.

En mevrouw Geert ten Dam, van de Onderwijsraad zelf, weet het eigenlijk ook niet….

Uit het interview vanmorgen (16 november) in Goedemorgen Nederland (vanaf minuut 3:20) blijkt dat de Onderwijsraad eigenlijk geen idee heeft wat het echte probleem is: onduidelijkheid over beoordelingscriteria (lees: hoe meet je onderwijskwaliteit).

Dat komt misschien ook omdat de Onderwijsraad zich door 25 niet-onderwijsgevenden heeft laten adviseren en maar 1 onderwijsgevende….

Fleur van Baarsen wint scriptieprijs van Nederland

Ik ben enorm trots dat Fleur van Baarsen de scriptieprijs van Nederland heeft gewonnen. En dat ik haar mocht begeleiden.

‘Experiment met de Y-factor in leiderschap’
De scriptie ‘Experiment met de Y-factor in leiderschap’ van Fleur werd als beste beoordeeld. Ze versloeg daarmee vier andere kandidaten uit hbo en universiteiten.

Een greep uit het jurycommentaar:
“Praktisch en creatief om in te spelen op de huidige malaise en hoe vrouwelijk leiderschap dit (eventueel) had kunnen voorkomen” – Jan Heida, Marketeer Studenten ABN AMRO Bank
“Hulde in dit verband voor Fleur van Baarsen die het heeft aangedurfd om een het buiten exacte studies vaak veronachtzaamde middel van een wetenschappelijk experiment heeft durven inzetten” – Jos Frijters, Directeur Marketing Start People

Ook op de site van Inholland is er aandacht aan geschonken:
“Mijn begeleider zei altijd dat je alles zo concreet mogelijk moet maken,” vertelt ze trots. “Mensen die vaag schrijven snappen het eigenlijk niet of hebben geen belang bij de toepasbaarheid. Daarom is dit denk ik zo’n praktisch en leesbaar rapport geworden.”

Projectonderwijs nietszeggend

Consultants van TalentSpot spreken regelmatig pas-afgestudeerde studenten. Zij zoeken talentvolle studenten voor bedrijven en overheden.

Veelbelovende vakken
Vanmorgen spraken zij een HBO-CE-er: Theo. Er stonden veelbelovende vakken op zijn CV: Management Informatie Systemen, Marktonderzoek, Commerciële Economie, Recht, Salesmanagement en Onderhandelen.

En hij had de projecten ‘E-Business en CRM’ en ‘Marketingplan’ op zijn CV staan.

Vak zegt niets over competentie student
“Wat weet je dan van CRM?”, vroeg de consultant. “Nou, ik ben Archivaris geweest in dat project, althans, de eerste vier weken. Daarna was ik Communicator”, zei Theo.
“Maar er staat wel dat je het project ‘E-Business en CRM’ succesvol hebt afgerond. Weet je dan niets van CRM?”, vroeg de consultant verbaasd.
“Jawel”, zo gaf Theo aan, “Je verzamelt zoveel mogelijk klant informatie. Dat deden een paar anderen in de groep. En die gingen ze dan analyseren. Althans, dat deden Abdel en Jojanneke, want die konden goed met Excel werken. En ik zorgde er voor dat alles aan mij werd gemaild. Oh ja, en ik regelde met de leraar dat we het een weekje later mochten inleveren.”

Als je geluk hebt wel….
“En het marketingplan dan?”, probeerde de consultant toen… “Dat heb ik helemaal zelf geschreven. En ook de externe analyse gemaakt. Maaike, mijn projectgenoot, deed de interne..”. Theo leek een stuk zelfverzekerder toen hem werd gevraagd naar het marketingplan. “We waren maar met zijn tweeën in de groep, dus ik weet echt wel wat een marketingplan is!”

En Theo trok een dik rapport uit zijn tas… Trots bladerde hij marketingplan door.